Bu test neyi ölçüyor?
Bu homofobi testi bir suçlama aracı değil. Ölçtüğü şey, LGBT+ bireylere yönelik tutumlarının ve çoğu zaman fark edilmeyen varsayımların nerede durduğu. Çünkü önyargının en yaygın hâli açık düşmanlık değil, hiç sorgulanmamış bir “normal” tanımıdır.
Homofobi, bifobi, transfobi ve heteroseksizm
- Homofobi — eşcinsel bireylere yönelik korku, hoşnutsuzluk ya da düşmanlık
- Bifobi — biseksüel bireylere yönelik önyargı; çoğunlukla “kararsızlık” ya da “geçici” suçlaması biçiminde
- Transfobi — trans bireylere yönelik önyargı; kimliğin geçerliliğini reddetme biçiminde ortaya çıkar
- Heteroseksizm — heteroseksüelliği varsayılan ve üstün sayan yapısal düzen; bireysel değil, sistemsel
- İçselleştirilmiş homofobi — LGBT+ bireyin toplumun olumsuz mesajlarını kendine yöneltmesi
Neden “ben karşı değilim ama” yeterli değil?
Koşullu kabul, LGBT+ bireylerin en sık karşılaştığı tutumdur ve açık düşmanlıktan daha yaygındır. Pratikte şu anlama gelir: varlığın sorun değil, görünürlüğün sorun. Ancak görünürlük olmadan kimse kendini güvende hissetmez ve bu tutum, insanların kendi ailelerine bile açılamamasının başlıca sebebidir.
Bilinen bilimsel çerçeve
Eşcinsellik, Amerikan Psikiyatri Birliği tarafından 1973'te, Dünya Sağlık Örgütü tarafından 1990'da hastalık sınıflandırmalarından çıkarıldı. Türkiye'de de Türk Psikologlar Derneği ve Türkiye Psikiyatri Derneği bu konumu paylaşır. “Dönüştürme terapisi” adı verilen uygulamalar ise dünya genelinde meslek örgütleri tarafından etkisiz ve zararlı kabul edilir.
Destekleyici olmanın somut hâli
- Ortamda LGBT+ kimse yokken söylenene müdahale etmek — asıl fark burada oluşur.
- Birinin kendisi için kullandığı kelimeyi ve ismi kullanmak.
- Birinin kimliğini onun izni olmadan başkalarına söylememek (buna “ifşa” denir ve ciddi zarar verebilir).
- Merak ettiğini sormak yerine önce araştırmak; her LGBT+ kişi bir öğretmen olmak zorunda değil.
Testte hangi sorular var?
Toplam 14 soru var. Örnek olarak birkaçı:
- Yakın bir arkadaşın sana eşcinsel olduğunu söylese ilk tepkin ne olur?
- Eşcinsel çiftlerin yasal olarak evlenebilmesi hakkında ne düşünüyorsun?
- İş yerinde açıkça trans bir meslektaşın olsa?
- “Ben karşı değilim ama bu kadar görünür olmasalar” cümlesi sana ne kadar yakın?
- Kendi önyargılarını sorgulamaya ne kadar açıksın?
Her soruda 4–6 şık bulunur ve her şık farklı ağırlıkta puanlanır. Tek bir soru sonucu belirlemez; ölçülen şey soruların bütünündeki eğilimdir.
Sık sorulan sorular
Homofobi nedir?
Eşcinsel bireylere yönelik korku, hoşnutsuzluk, önyargı ya da düşmanlığı tarif eder. Açık düşmanlıktan sessiz dışlamaya kadar geniş bir aralıkta ortaya çıkabilir. Kişinin kendine yönelttiği biçimine içselleştirilmiş homofobi denir.
Homofobik olup olmadığımı nasıl anlarım?
Yararlı bir ölçüt şudur: heteroseksüel bir çiftin yaptığında normal bulduğun bir davranış, eşcinsel bir çiftte rahatsız edici geliyorsa, rahatsızlığın kaynağı davranış değil kim olduklarıdır. Bu farkı görmek çoğu zaman ilk adımdır.
Eşcinsellik hastalık mı?
Hayır. Amerikan Psikiyatri Birliği 1973'te, Dünya Sağlık Örgütü 1990'da hastalık sınıflandırmalarından çıkardı. Türkiye'deki meslek örgütleri de bu konumu paylaşır. “Dönüştürme terapisi” uygulamaları etkisiz ve zararlı kabul edilir.
Bu test beni yargılıyor mu?
Hayır. Sonuç ekranı bir suçlama değil, bir tablo sunar. Testi çözüyor olman zaten bir sorgulama isteği gösteriyor ve bu, tutumların değişmesinde en belirleyici faktördür.
Yakınım LGBT+ ve nasıl davranacağımı bilmiyorum.
En işe yarar üç şey: dinlemek, kimliğini başkalarına onun izni olmadan söylememek ve “değişir mi” türü sorular sormamak. Bilmediğin bir şeyi sormak sorun değil, ama önce kısa bir araştırma yapmak karşı tarafa büyük kolaylık sağlar.
İlgili testler
LGBTİ+ kavramlarını ne kadar biliyorsun? 15 soruluk ücretsiz bilgi testi.
🗣️Aileye veya çevreye açılmadan önce hazırlığını, güvenliğini ve destek ağını ayrı ayrı değerlendiren 16 soruluk ücretsiz test.
🧭20 soruluk ücretsiz cinsel yönelim testi.
⚧18 soruluk ücretsiz cinsiyet kimliği testi.