Non-binary ne demek?
Non-binary (Türkçede bazen “ikili olmayan” ya da “ikilik dışı”), kendini ne tam kadın ne tam erkek olarak tanımlayan kişileri kapsayan şemsiye bir terimdir. Bu bir ara durak ya da kararsızlık değil, kendi başına bir cinsiyet kimliğidir.
Non-binary şemsiyesi altındaki tanımlar
- Agender — hiçbir cinsiyete ait hissetmemek
- Genderfluid — cinsiyet hissinin zaman içinde değişmesi
- Bigender — iki cinsiyeti birlikte deneyimlemek
- Demigirl / demiboy — bir cinsiyete kısmen ait hissetmek
- Genderqueer — cinsiyet kategorilerini bilinçli olarak reddetmek ya da bulanıklaştırmak
Türkçede zamir meselesi
Türkçe cinsiyetsiz zamirlere sahip bir dil olduğu için — “o” hem kadın hem erkek için kullanılır — non-binary kişiler İngilizce konuşulan ülkelerdeki zamir sorununu aynı biçimde yaşamaz. Buna karşılık Türkçede sorun başka yerde ortaya çıkar: hitap kalıpları (“hanımefendi”, “beyefendi”, “abi”, “abla”), resmî belgeler ve cinsiyete göre ayrılmış mekânlar.
Non-binary olmak neyi gerektirmez
- Androjen görünmeyi gerektirmez. Non-binary kişiler her türlü görünüşte olabilir.
- Tıbbi bir süreç gerektirmez. Bazıları ister, bazıları istemez.
- İsim ya da hitap değiştirmeyi gerektirmez.
- Herkese açılmayı gerektirmez. Kime söyleyeceğin tamamen senin kararın.
Türkiye'de yasal durum
Türkiye'de resmî kayıtlarda yalnızca kadın ve erkek seçenekleri bulunur; üçüncü bir cinsiyet seçeneği yoktur. Bu, non-binary kişilerin kimliklerinin hukuken tanınmadığı anlamına gelir. Bu durum kimliğini geçersiz kılmaz, ancak pratik hayatta pek çok zorluk yaratır. Hukuki konularda SPoD'un ücretsiz danışma hattı yönlendirme yapabilmektedir.
Testte hangi sorular var?
Toplam 14 soru var. Örnek olarak birkaçı:
- “Kadın mısın, erkek misin?” sorusuna cevap vermek sana nasıl geliyor?
- Kendini cinsiyet olarak nasıl tarif edersin?
- Kadınlara ya da erkeklere özgü sayılan grup ortamlarında?
- “Non-binary” kelimesini ilk duyduğunda?
- Bu konuları ne zamandır düşünüyorsun?
Her soruda 4–6 şık bulunur ve her şık farklı ağırlıkta puanlanır. Tek bir soru sonucu belirlemez; ölçülen şey soruların bütünündeki eğilimdir.
Sık sorulan sorular
Non-binary olmak trans olmak mı demek?
Trans, doğumda atanan cinsiyetten farklı bir kimliğe sahip olmayı tarif eden şemsiye terimdir ve non-binary kimlikler çoğunlukla bu şemsiyenin altında sayılır. Ancak her non-binary kişi kendini trans olarak tanımlamaz; bu kişisel bir tercihtir.
Non-binary olmak için androjen görünmek gerekir mi?
Hayır. Cinsiyet kimliği ile cinsiyet ifadesi farklı şeylerdir. Çok feminen görünen bir non-binary kişi de, çok maskülen görünen biri de olabilir. Görünüş kimliği belirlemez.
Türkiye'de non-binary kimlik yasal olarak tanınıyor mu?
Hayır. Resmî kayıtlarda yalnızca kadın ve erkek seçenekleri vardır. Bu hukuki bir eksikliktir ve kimliğin geçerliliğiyle ilgili bir şey söylemez.
Cinsiyet hissim değişiyor, bu normal mi?
Evet. Bu deneyim genderfluid olarak adlandırılır ve non-binary şemsiyesinin bilinen bir parçasıdır. Değişkenlik tutarsızlık değildir.
Bu testin sonucu kesin mi?
Hayır. Test yalnızca kendini gözlemlemene yardımcı olur; hiçbir online test kimliğini belirleyemez. Son sözü sen söylersin.